Hamd Allah’a, salat ve selam Rasulullah’ın (sav) üzerine olsun.
Bundan sonra;
Bu risale Zilkade ayıyla alakalı derleme bir özettir. Allah (cc) bu risaleyi bizlere faydalı kılsın.
1) Zilkade ayı hicri senelerden biri olup, aylardan 11. aydır. Zilkade kelimesinin manası bir şeyden vazgeçme, terk etme (vb.) manasına gelir. Bu isimle isimlendirilmesinin sebebi ise; Araplar bu aylarda savaştan, saldırıdan ve gazveye çıkmaktan vazgeçiyorlardı. Çünkü bu ay haram aylardan birisidir. Araplar bu aylarda hac için hazırlık yaparlardı.[1]
2) Zilkade ayı dört haram aylardandır birisidir. Bu haram aylardan üç tanesi peş peşe gelir. Zilkade, haram ayların ilkidir. Zilhicce, Muharrem ve sonradan da Recep ayı gelir. Allah (cc) şöyle buyurmaktadır:
“Gökleri ve yeri yarattığı günde Allah'ın yazısına göre Allah katında ayların sayısı on iki olup, bunlardan dördü haram aylarıdır.”[2]
Allah Rasulu (sav) şöyle buyurmaktadır: “Hiç şüphe yok ki zaman, Allah Teâla’nın yarattığı gündeki şekil ve nizamına dönmüştür. Sene on iki aydır; dördü haram aylardır; üçü peş peşe gelir: Zilkade, Zilhicce ve Cumâdâ ve Şa'bân arasındaki Mudar’ın Receb'idir.”[3]
3) Haram aylardan biri olan Zilkade ayı Allah katında değeri büyüktür. O ayda nefse zulmetmek, günahlara dalmak ve Allah’ın hudutlarını çiğnemek (diğer haram aylara nispeten) daha da haramdır. Allah (cc) şöyle buyurmaktadır:
“O aylar içinde (Allah'ın koyduğu yasağı çiğneyerek) kendinize zulmetmeyin.”[4]
Katade (rh) şöyle der: “Haram aylarda işlenen zulüm, günah bakımından diğer aylarda işlenenden daha fazladır. Allah dilediği şeylerin değerini yüceltir.”[5]
4) Cahiliyye dönemindeki Araplar haram beldeye (Ka’be) ve haram aylara çok önem verip, tazim ediyorlardı. Tazimleri ise; kişilere saygı gösteriyor, her hangi bir kan akıtmayı ya da intikam almayı istemiyorlardı. Hatta adamın birini haram aylarda ya da beytü’l-haramda babasını ya da oğlunu ya da kardeşini öldürdüğünü görseler, o adamdan ne intikam alıyorlar ne rahatsızlık veriyorlar ne de eliyle engel oluyorlardı.[6]
5) Müslümanların haram aylara önem göstermesi gerekir. Bu aylarda Allah’ın emirlerine sarılmaları, farzlarını yerine getirmeleri, vacipleri eda etmeleri, taatleri yerine getirmede hırslı olmaları ve Allah’ın razı olacağı bir şekilde ibadet etmeleri gerekir. Kendi nefsine zulmetmekten, Allah’ın haram kıldığı hususları yapmaktan, O’nu kızdıracak günah amelleri işlemekten ve O’nun sınırlarını çiğneyecek amellerden özellikle bu aylarda kaçınılması lazımdır.
6) Zilkade ayı hac aylarından biridir. Allah (cc) şöyle buyurmaktadır:
“Hac, bilinen aylardadır.”[7]
İbn-i Ömer (ra) şöyle demektedir: “Hac ayları Şevval, Zilkade ve Zilhiccenin ilk on günüdür.”[8]
7) Zilkade ayında Rasulullah’ın (sav) sünnetine uyarak umre yapılması müstehaptır. Rasulullah (sav) dört kere yapmış olduğu umrelerin hepsini Zilkade ayında yapmıştır. Hicretten sonra dört kerenin dışında hiçbir zaman umre yapmamıştır.
- Hudeybiyye umresi. Hicretin 6. senesinin Zilkade ayında.
- Hudeybiyye umresinden bir sene sonraki umresi. Hicretin 7. senesinin Zilkade ayında. (Umretü’l-Kada’)
- Huneyn ganimetlerini taksim ettiği yer olan Cirâne'den (ihrama girip) Zilkade ayında yaptığı umre. Hicretin 8. senesinde. (Fetih yılı)
- Rasulullah’ın (sav) hac ile beraber yapmış olduğu umre. Hicretin 10. senesinde Zilkade ayında ihrama girdi, Zilhicce ayında ibadet amellerini gerçekleştirdi. Rasulullah (sav) o sene Haccı Kıran yaptı.[9]
8) Zilkade ayında yapılan umre, Ramazan ayının dışında ki yapılan diğer aylardan daha faziletlidir.[10] Ramazan ayında yapılan umrenin ecri diğer aylarda yapılan umrenin ecrinden daha büyüktür. Rasulullah’ın (sav) şu hadisinde geçtiği gibi: “Ramazan ayında yapılan umre, haccın yerine ya da benimle yapılan haccın yerine geçer.”[11]
Seleften şöyle rivayet olunur: “Şevval ve Zilkade ayında yapılan umreyi Ramazan ayında yapılan umreden faziletli kılmışlardır.” İbn-i Ömer, Aişe (ra) ve
Ata (rh) bu sözü söyleyenler arasındadır.[12]
9) İbn-i Kayyım (rh) yukarıdaki yapılan iki nakil arasında tereddüt etmiş ve şöyle demiştir: “Allah (cc), Rasulullah (sav) için umreleri konusunda yalnız en uygun ve en lâyık vakitleri seçmiştir. Hac aylarında yapılan umre, haccın kendi ayları içinde yapılması gibidir. Bu ayları, Allah Teâlâ, bu ibadete has kılmış ve bu ibadet için vakit tayin etmiştir. Umre küçük hactır. Öyleyse onun için de en uygun zaman hac aylardır. Zilkade ise bu ayların ortasında yer alır. Bu, hakkında Allah'a istiharede bulunduğumuz şeylerdendir.”[13]
Zilkade ayında yapılan umre her hal üzerine müstehaptır.
10) Zilkade ayında -bir güne tahsis edilip o günlerde oruç tutmanın daha faziletli olduğuna inanmadan- oruç tutmak müstehap olur. Çünkü haram aylardan birisidir. Haram aylarda oruç tutmak müstehaptır. Şu hadiste rivayet olunduğu üzere Rasulullah (sav) şöyle buyurmaktadır:
“Haram aylarda bazısını oruç tut ve bazısını da bırak.”[14]
Seleften bazıları bu aylarda oruç tuttuğuna dair rivayet olunmuştur. Seleften bazıları şu kimselerdir: İbn Ömer (ra), Hasan Basrî ve Süfyan Sevri (rh). Bu cumhuru fukahanın görüşüdür.[15]
10) Zilkade ayında çok büyük hadiseler meydana gelmiştir. Bu ayda Allah (cc), Musa’ya (as) konuşma sözü vermiştir. Allah’ında (cc) buyurduğu gibi:
“Musa ile otuz gece için sözleştik ve ona bir on daha ekledik. Böylece Rabbinin belirlediği süre, kırk geceye tamamlandı.”[16]
Müfessirlerin çoğunluğuna göre konuşma 30 gün Zilkade ayında, 10 gün ise Zilhicce ayında gerçekleşmiştir. Mücahid, Mesruk ve İbn-i Cüreyc (rh)’da böyle demişlerdir.
İbn-i Abbas’dan (ra) şöyle rivayet olunmuştur: “Konuşma Kurban bayramında tamamlanmış ve Allah’ın (cc) Musa (as) ile konuşması o aylarda olmuştur.”[17]
11) Küçük Bedir gazvesi (Suğra) hicretin 4. senesinde Zilkade ayında gerçekleşmesi için yola çıkılmış ama gerçekleşmemiştir. Hatta Ebu Sufyan, Uhud gazvesinden sonra Müslümanlara bir sene sonra savaşmak için söz vermiş ancak sözünü gerçekleştirememiştir.[18]
12) Rasulullah (sav), hicretin 4. senesinin Zilkade ayında halasının kızı Zeyneb binti Cahş (ra) ile evlendi. Ve o dönemde hicap ayeti indi.[19]
13) Hicretin 5. senesinin Zilkade ayında Hendek (Ahzab) gazvesi oldu. Şevval ayında olduğunu söyleyenler de vardır.[20]
14) Hicretin 5. senesinin Zilkade ayında Ben-i Kurayze gazvesi oldu. Şevval ayında olduğunu söyleyenler de vardır.[21]
15) Hicretin 6. senesinin Zilkade ayında[22] Hudeybiyye anlaşması oldu. Allah (cc) bu (sulh) anlaşmayı ‘Apaçık Fetih’ diye isimlendirmiştir. Enes’den (ra) gelen rivayette “Biz sana apaçık bir fetih verdik.”[23] Ayetinde fetihten kasıt Hudeybiyye’dir.[24] Müfessirlerin çoğunluğunun görüşü budur.[25]
Allah’dan (cc) Zilkade ayında ve başka diğer aylarda taatlari (salih amelleri) kazanma konusunda bizleri muvaffakat eylemesini istiyoruz.
Hamd Âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur.
[1] Lisanu’l-Arap 3/357; Tefsiru İbn-i Kesir 4/147.
[2] 9/Tevbe, 36.
[3] Buhari, 3197; Müslim, 1679.
[4] 9/Tevbe, 36.
[5] Tefsiru Taberi 14/238; Tefsiru İbn-i Kesir 4/147.
[6] Tefsiru Taberi 2/521, 11/440; Kurtubi 6/326.
[7] 2/Bakara, 197.
[8] 2/Buhari, 141.
[9] Buhari, 1778; Müslim, 1253; Nevevi’nin Müslim’e yaptığı şerh; 8/235; Tefsiru İbn-i Kesir, 1/531.
[10] Mecmuu’l-Feteva İbn-i Bazz; 17/431
[11] Buhari, 1863; Müslim, 1262.
[12] Lataifu’l-Mearif “İbn-i Receb” 259.
[13] Zadu’l-Mead; 2/91.
[14] Ebu Davud; 2428; Elbani hadise zayıf demiştir.
[15] Lataifu’l-Mearif; 119; Mevsuatu’l-Fıkhıyye; 28/951.
[16] 7/A’raf, 142.
[17] Tefsiru Taberi; 10/414; İbn-i Kesir; 3/468.
[18] Vakıdi “Meğazi” 1/384.
[19] Siretü’l-Mustafa, 252; el-Muhtasaru’l-Kebir fi sireti’r-Rasul, 97.
[20] Uyunu’l-Eseri li İbn-i seyyidi’n-nas, 2/83.
[21] Vakıdi “Meğazi” 2/496; İbn-i Hişam, 2/279; el-Bidaye ve’n-Nihaye İbn-i Kesir, 8/10.
[22] İbn-i Hişam; 2/308.
[23] 4/ Feth 1.
[24] Buhari; 4896.
[25] Tefsiru’l-Beğavi; 7/296; İbn-i Kesir; 7/325.
